Leestijd:
5 februari 2026
Na afloop van De Groene Bourgondiër lag er een actieplan voor de stad. Voor veel betrokkenen was dat een logisch eindpunt. Voor mij voelde het anders.
Tijdens de eerste gesprekken in de wijk had iets me geraakt. Het ging ineens niet meer alleen over een project, maar ook over mijn eigen leven.
Want hoe vanzelfsprekend is gezond voedsel eigenlijk nog? Hoe mooi zou het zijn als gezond voedsel weer dichter bij mensen komt? Als meer mensen ervaren wat voeding met je gezondheid, energie en dagelijks leven doet?
Wat als gezond voedsel niet iets exclusiefs is, maar weer vanzelfsprekend wordt?
Niet als niche voor een selecte groep, maar als iets dat voor iedereen geldt. Dat het ook voor bijvoorbeeld alleenstaande moeders bereikbaar wordt.
Een idee dat een landingsplaats zocht
Deze vraag bleef me boeien. Dus ging ik op zoek naar nieuwe invalshoeken om deze te kunnen beantwoorden.
Begin 2025 probeerde ik afspraken te maken met wijkmanager en sprak ik met ambtenaren, beleidsadviseurs van de gemeente binnen bestaande programma’s als ‘Samen Gezond’ en ‘Gelijke Kansen’.
Na een aantal gesprekken merkte ik een patroon op. Iedereen vond het een sympathiek idee, zag het belang, maar verwees door naar een andere collega.
Het onderwerp viel nergens volledig binnen één domein. Het gaat over gezondheid én over duurzaamheid. Het gaat ook over eerlijke voeding, sociale samenhang, over leefbaarheid, over educatie, over onderwijs, over lokale economie en ook over de leefomgeving. Het onderwerp tikte bij velen ‘iets’ aan, maar bleef niet plakken en landde nergens.
Hoe meer gesprekken ik voerde, hoe duidelijker het werd dat de uitdaging niet lag in de bereidheid van mensen om mee te denken. Vrijwel iedereen zag de waarde ervan.
De uitdaging zat in de vraag hoe al die verschillende belangen, domeinen en initiatieven met elkaar verbonden konden worden.
Er is al veel aanwezig: kennis, ervaring, initiatief en betrokkenheid. De vraag was niet óf mensen iets wilden bijdragen. De vraag was hoe al die losse puzzelstukken elkaar konden vinden. En hoe ze dat ‘intern verantwoord kunnen krijgen’.
Terug naar de wijk
Richting het einde van 2025 organiseerde ik samen met een collega de gesprekken met de sleutelfiguren en betrokken woningcorporatie. Vanuit de praktijk gingen we dezelfde vraag proberen te beantwoorden: “Wat als gezond voedsel niet iets exclusiefs is, maar weer vanzelfsprekend wordt?”
Naast de gesprekken in het gemeentehuis, sprak ik ook de mensen in de wijk die nog steeds bezig waren. Ik breidde dat netwerk uit en ging in gesprek met sleutelfiguren uit verschillende Bossche wijken.
Mensen die een eigen plek en community hebben gecreëerd, hun buurt kennen en dagelijks bezig zijn met de levensthema’s die in de systeemwereld als domeinen worden ervaren.
Wat me opviel, was dat de antwoorden niet uit plannen kwamen. Ze kwamen uit voorbeelden die al bestonden.
Een plek waar het al gebeurt
Midden in de wijk laat Buurderij Den Bosch zien dat het mogelijk is. Ze hebben een plek waar bewoners rechtstreeks voedsel kopen van lokale boeren en producenten uit de regio. Zonder tussenhandel, zonder extra kosten, geen keten of concern ertussen. Gewoon van mens tot mens.
Het mooie is, dit is niet alleen een korte voedselketen of een distributiepunt. Het is plek waar mensen elkaar ontmoeten en leren kennen.
De Buurderij Den Bosch is gestart bij mensen in verbinding met de ander en met de natuur. Boeren die duurzaam produceren, bewoners die bewust kopen en vrijwilligers die een gemeenschap helpen dragen.
Het ging niet alleen over voedsel
Tijdens die gesprekken met sleutelfiguren uit de Bossche wijken begon ik iets te begrijpen. Iedereen was op een manier al bezig met de onderwerpen, omdat ze het belang zien en uitdragen.
Langzaam begon ik te begrijpen dat de vraag die mij bezighield niet alleen over voedsel ging. Ze ging over ontmoeting. En over gemeenschap. Over plekken waar mensen elkaar vinden, verantwoordelijkheid nemen en samen iets opbouwen.
We hoeven niet iets nieuws te ontwerpen. We kunnen eerst beter leren zien wat er al aanwezig is. En luisteren naar wat zij nodig hebben om vooruit te kunnen gaan.
Ook zij stelden dezelfde vraag: als gezond voedsel zoveel voordelen heeft, waarom blijft het dan vaak iets voor een relatief kleine groep?
Geen plan, wel een richting
De vraag was te omvangrijk om in drie korte sessie antwoorden te formuleren om concrete vervolgstappen te nemen. Het geld was op, de opdracht stopte. Ook dat was een realiteit.
De opdracht liep af. Maar de vraag bleef in me ronddwalen. Waarom is dit zo moeilijk te organiseren, terwijl het zo’n logische vraag is?
Ik wist inmiddels wel dat ik deze vraag niet wilde loslaten. Want achter voedsel bleek iets veel groters schuil te gaan.
Een vraag over gezondheid. Over gemeenschap. Over eigenaarschap.
En over hoe verandering ontstaat. Niet van bovenaf. Maar vanuit plekken waar mensen elkaar ontmoeten en samen iets opbouwen. Misschien was dat precies waarom deze vraag steeds terugkwam. Omdat ze niet over voedsel ging. Maar over hoe we samenleven.
Tijdens een van de laatste gesprekken met de sleutelfiguren werd BuurtBouwers bij me onder de aandacht gebracht. Een leerlijn voor mensen die bouwen aan gemeenschappen van onderop.
Het voelde als een uitnodiging om vanuit een andere hoek naar mijn vraagstuk te kijken.
Ik had geen antwoord gevonden. Maar ik wist wel dat ik de vraag niet meer wilde loslaten.
Kort daarna meldde ik me aan. Niet omdat ik een vastomlijnd plan had. Maar omdat ik wilde ontdekken waar deze vraag me naartoe zou brengen als ik haar verbind met het bouwen van buurten.